Αρχαιολογικό Μουσείο Ελευσίνας

Σε μία σύντομη παρουσίαση τα εκθέματα που περιλαμβάνει είναι:

Αρχιτεκτονικά μέλη και αρχιτεκτονικά γλυπτά από τα οικοδομήματα του ιερού. Από αυτά ξεχωρίζουν το τμήμα του θριγκού του Πεισιστράτειου Τελεστηρίου με τη διακοσμητική κεφαλή κριού (6ος αι. π.Χ.), η Φεύγουσα Κόρη από τον αετωματικό διάκοσμο της Ιεράς Οικίας (5ος αι. π.Χ.), το κολοσσιαίο άγαλμα Κιστοφόρου Κόρης, μία από τις δύο Καρυάτιδες που στήριζαν τη στέγη των ρωμαϊκών Μικρών Προπυλαίων και μία σειρά από πρωτότυπα και αντίγραφα μικρά αρχιτεκτονικά γλυπτά, από ρωμαϊκό ναό που μιμούνται τα «παρθενώνεια γλυπτά».

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι δύο μακέτες του ιερού κατά τον 6ο αι. π.Χ. όταν οχυρώνεται για πρώτη φορά από τον Πεισίστρατο και κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους, όταν επεκτείνεται και κτίζονται μνημειώδη νέα οικοδομήματα.

Αγάλματα, με σημαντικότερο το ακέφαλο άγαλμα της θεάς Δήμητρας που θεωρείται έργο του διάσημου γλύπτη Αγοράκριτου του 420 π.Χ., το ακέφαλο άγαλμα του Ασκληπιού, πρωτότυπο έργο του 4ου π.Χ., το αρχαϊστικό άγαλμα λεκανηφόρου κόρης, το ακέφαλο άγαλμα λεκανηφόρου κόρης με λοξό ιωνικό ιμάτιο και χιτώνα. Από τα αγάλματα των ρωμαϊκών χρόνων τα περισσότερα απεικονίζουν αυτοκράτορες, ενώ ξεχωρίζει εκείνο του Αντίνοου, του νεαρού ευνοούμενου του Αδριανού.

Αγγεία πήλινα και μαρμάρινα από τα προϊστορικά έως τα ρωμαϊκά χρόνια με πιο χαρακτηριστικά τους κέρνους και τις πλημοχόες που χρησιμοποιούνταν αποκλειστικά για τη λατρεία της θεάς Δήμητρας και της Περσεφόνης στο ιερό. Αξίζει να αναφερθεί και ένα ενδιαφέρον ψηφισματικό ανάγλυφο στο οποίο απεικονίζονται η Δήμητρα, η Περσεφόνη, ένας Ελευσίνιος ήρωας και η Αθηνά. Στην επιγραφή αναφέρεται το θέμα της γεφύρωσης της ιερής λίμνης των Ρειτών (η σημερινή λίμνη Κουμουνδούρου), το 421 π.Χ.

Στο μουσείο παρουσιάζονται, τέλος, πολλά κτερίσματα από τους πλούσιους τάφους των αρχαίων νεκροταφείων και ιδιαίτερα από το λεγόμενο «Δυτικό Νεκροταφείο», την κυριότερη νεκρόπολη της Ελευσίνας ήδη από τα προϊστορικά χρόνια, και από το «Νότιο Νεκροταφείο», ένα εκτεταμένο νεκροταφείο των ιστορικών χρόνων στη νότια κλιτύ της ακροπόλεως. Από τα πιο σημαντικά και ενδιαφέροντα εκθέματα είναι ο πρωτοαττικός αμφορέας (650 π.Χ.) με παράσταση της τύφλωσης του Πολύφημου στον λαιμό και του μύθου του Περσέα και της Μέδουσας στο σώμα του, η χάλκινη κάλπη (ταφικό αγγείο) που περιείχε υπολείμματα καύσης νεκρής γυναίκας και βρισκόταν τοποθετημένη σε λίθινη θήκη (480 π.Χ.) και η παιδική ταφή σε πήλινη λάρνακα που χρονολογείται στους κλασικούς χρόνους.

Αρχιτεκτονικά μέλη και αρχιτεκτονικά γλυπτά από τα οικοδομήματα του ιερού. Από αυτά ξεχωρίζουν το τμήμα του θριγκού του Πεισιστράτειου Τελεστηρίου με τη διακοσμητική κεφαλή κριού (6ος αι. π.Χ.), η Φεύγουσα Κόρη από τον αετωματικό διάκοσμο της Ιεράς Οικίας (5ος αι. π.Χ.), το κολοσσιαίο άγαλμα Κιστοφόρου Κόρης, μία από τις δύο Καρυάτιδες που στήριζαν τη στέγη των ρωμαϊκών Μικρών Προπυλαίων και μία σειρά από πρωτότυπα και αντίγραφα μικρά αρχιτεκτονικά γλυπτά, από ρωμαϊκό ναό που μιμούνται τα «παρθενώνεια γλυπτά». Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι δύο μακέτες του ιερού κατά τον 6ο αι. π.Χ. όταν οχυρώνεται για πρώτη φορά από τον Πεισίστρατο και κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους, όταν επεκτείνεται και κτίζονται μνημειώδη νέα οικοδομήματα.

Αγάλματα, με σημαντικότερο το ακέφαλο άγαλμα της θεάς Δήμητρας που θεωρείται έργο του διάσημου γλύπτη Αγοράκριτου του 420 π.Χ., το ακέφαλο άγαλμα του Ασκληπιού, πρωτότυπο έργο του 4ου π.Χ., το αρχαϊστικό άγαλμα λεκανηφόρου κόρης, το ακέφαλο άγαλμα λεκανηφόρου κόρης με λοξό ιωνικό ιμάτιο και χιτώνα. Από τα αγάλματα των ρωμαϊκών χρόνων τα περισσότερα απεικονίζουν αυτοκράτορες, ενώ ξεχωρίζει εκείνο του Αντίνοου, του νεαρού ευνοούμενου του Αδριανού. Αγγεία πήλινα και μαρμάρινα από τα προϊστορικά έως τα ρωμαϊκά χρόνια με πιο χαρακτηριστικά τους κέρνους και τις πλημοχόες που χρησιμοποιούνταν αποκλειστικά για τη λατρεία της θεάς Δήμητρας και της Περσεφόνης στο ιερό. Αξίζει να αναφερθεί και ένα ενδιαφέρον ψηφισματικό ανάγλυφο στο οποίο απεικονίζονται η Δήμητρα, η Περσεφόνη, ένας Ελευσίνιος ήρωας και η Αθηνά. Στην επιγραφή αναφέρεται το θέμα της γεφύρωσης της ιερής λίμνης των Ρειτών (η σημερινή λίμνη Κουμουνδούρου), το 421 π.Χ.