Νήσος Πόρος

Η περιοχή χαρακτηρίζεται ως Τοπίο Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους και προστατεύεται σε έκταση 2.161,54 εκτάρια, συνολική περίμετρο 39,8 χιλ., με μέγιστο υψόμετρο τα 100 μ. Έχει χαρακτηριστεί και προστατεύεται επίσης ως διατηρητέος και παραδοσιακός οικισμός (από το 1993) και ως ιστορικός τόπος. Γεωλογικά, το νησί χαρακτηρίζεται από τους ασβεστόλιθους, σχιστόλιθους και τα ηφαιστειακά πετρώματα.

Μικρό νησί έκτασης 23 τ. χλμ. σε απόσταση μόλις 500 μ. από την ακτή της Πελοποννήσου με εύκολη πρόσβαση. Αποτελείται από δύο μικρότερα νησιά, τη Σφαιρία (πρωτεύουσα – λιμάνι) και την Καλαυρεία, τα οποία ενώνονται μεταξύ τους με μια μικρή διώρυγα. Η στενή λωρίδα θαλάσσης μεταξύ του νησιού και της Πελοποννήσου είναι ένα φυσικό λιμάνι με μεγάλη χωρητικότητα. Ο οικισμός του Πόρου είναι κτισμένος αμφιθεατρικά πάνω στον λόφο της Σφαιρίας, σε μία μικρή ηφαιστειογενή χερσόνησο του νησιού, απέναντι από τον Γαλατά.

Το κυρίως νησί καλύπτεται κατά 50% από συστάδες χαλεπίου πεύκης μεγάλης ηλικίας και υψηλής αισθητικής αξίας. Πρόκειται για μία πευκόφυτη περιοχή, 3 χλμ. από τον οικισμό του Πόρου, στην περιοχή Ασκελιού στο δάσος της Καλαυρείας. Εδώ βρίσκεται και το μοναστήρι της Ζωοδόχου Πηγής που χρονολογείται από τον 18ο αιώνα και φημίζεται για τις θεραπευτικές ιδιότητες του νερού της πηγής που βρίσκεται κοντά στην είσοδό του. Η υπόλοιπη έκταση καλύπτεται από θαμνώνες αειφύλλων πλατυφύλλων ή είναι γυμνές βραχώδεις παράκτιες εκτάσεις με αρκετούς γραφικούς κολπίσκους και αμμώδεις παραλίες. Από τα ψηλότερα σημεία του νησιού προσφέρεται πανοραμική θέα προς τον Σαρωνικό, τα Μέθανα και την περιοχή της Τροιζηνίας. Πολύ γραφική είναι η εικόνα του νησιού με τον οικισμό του Πόρου από την ακτή του Γαλατά. Ο οικισμός διατηρεί τον παλιό του χαρακτήρα με πολλά παλιά λιθόδμητα (με το τοπικό ηφαιστειογενές πέτρωμα και τις κεραμοσκεπές) κτίρια. Στην κορυφή του νησιού υπάρχουν ερείπια αρχαίου ναού του Ποσειδώνα. Ιστορική περιοχή που συνδέεται με γεγονότα της Επανάστασης του 1821. Εδώ (Βίλα Γαλήνη) ο ποιητής Γ. Σεφέρης έγραψε το 1946 το ποίημα «Κίχλη». Εδώ εγκαταστάθηκε το 1830 ο πρώτος ελληνικός ναύσταθμος λίγο έξω από τον οικισμό και παρέμεινε έως το 1878, οπότε και μεταφέρθηκε στη Σαλαμίνα. Διάσπαρτα μονοπάτια περιπάτου μέσα στον οικισμό, στις παραλίες, στο δάσος του νησιού από δασικούς δρόμους, δεκάδες οργανωμένες και ελεύθερες παραλίες, σύγχρονη τουριστική υποδομή (κατάλυση, εστίαση, αναψυχή) διευκολύνουν και τον πλέον δύσκολο επισκέπτη. Η αισθητική αξία της περιοχής συνίσταται στη θέση του νησιού, στη γενική εικόνα του οικισμού, στο πράσινο που συνδυάζεται με τη θάλασσα.

Η απόσταση του νησιού από τον Πειραιά είναι 29 ναυτικά μίλια και η επικοινωνία με τα ιπτάμενα δελφίνια (1 ώρα) και τα συμβατικά πλοία (2,5 ώρες) είναι καθημερινή. Επίσης, το νησί είναι προσβάσιμο γρήγορα και οικονομικά με αυτοκίνητο (2 ώρες), καθώς ο Γαλατάς βρίσκεται μόλις 150 χλμ. από την Αθήνα (Εθνική Οδός Αθηνών – Κορίνθου, αμέσως μετά τον Ισθμό έξοδος προς Επίδαυρο, έξοδος προς Παλαιά Επίδαυρο και συνέχεια προς Πόρο – Γαλατά) και από τον Γαλατά υπάρχει συνεχής σύνδεση με το νησί του Πόρου ανά μισή ώρα (κάθε ακριβώς και «και μισή»). Η αύξηση των αφίξεων με αυτοκίνητο τα τελευταία χρόνια έχει οδηγήσει τον Δήμο στην ανάληψη δράσεων περιορισμού της κίνησης των οχημάτων στο κέντρο του Πόρου και προώθησης άλλων λειτουργικών τρόπων συγκοινωνίας, όπως οι παραδοσιακές λέμβοι και η δημοτική συγκοινωνία. Την αύξηση των επισκεπτών, εκτός όλων των άλλων, ενισχύουν και οι εξαιρετικές και πολύ οργανωμένες, κατά κανόνα, αμμώδεις παραλίες του νησιού, όπως το Ασκέλι, το Λιμανάκι της Αγάπης, η παραλία στον Ρώσικο Ναύσταθμο, στο Μοναστήρι, στο Γερολιμάνι ή στο Μικρό Νεώριο.

Ο Ρώσικος Ναύσταθμος, ο Ναός του Ποσειδώνα, η Μονή της Παναγίας Ζωοδόχου Πηγής, το Ρολόι, το Αρχαιολογικό Μουσείο, η Δημοτική Βιβλιοθήκη και η στεγαζόμενη σε αυτήν Έκθεση κοχυλιών είναι μερικά από τα πολλά αξιοθέατα του νησιού. Επίσης, ο Δήμος Πόρου, ειδικά τα τελευταία χρόνια, διοργανώνει σημαντικές πολιτιστικές εκδηλώσεις όλο το καλοκαίρι (Poros Arts Festival, Συνοριακά κ.ά.), αλλά και τον χειμώνα (Γειτονιά των Χριστουγέννων, Αποκριάτικες Εκδηλώσεις κ.ά.). Ξεχωριστή αξία έχει το Πάσχα στον Πόρο, με τα έθιμα της συνάντησης των Επιταφίων στο λιμάνι, την πλωτή πομπή στον δίαυλο κ.ά.